Dokumentalny wtorek w kinie Studio
Już w najbliższy wtorek (26 października) na ekranie kina Studio MDK dwa znakomite dokumenty w reżyserii pochodzącego z Opola Grzegorza Kubaszko: "Od pomówienia do spalenia" (godz. 19:00) oraz "Janos Esterhazy. Niewymazana historia" (godz. 20:00). Na obie projekcje wstęp wolny!
"Od pomówienia do spalenia" (45 min)
Historia pomówień i szukania kozłów ofiarnych, szczególnie w sytuacjach nagłych zmian pogodowych czy pandemii, to tematy uniwersalne aż do dziś, w czasach zmian klimatycznych i koronawirusa. Jednak przed wiekami szukaniu na siłę winnych wszelkich nagłych niespodziewanych sytuacji towarzyszyły skazania na śmierć i nader często - przejmowanie majątków ofiar. Pomawiano o konszachty z diabłem nie tylko kobiety, także mężczyzn czy nieletnich. Niesamowite historie opowiadają w filmie znamienici eksperci z dziedziny antropologii, historii i psychologii - np. związane z działaniami inkwizytorów na pograniczu PL-CZ czy w Nysie (ówczesnym biskupim Księstwie Nyskim) - biskupa Karola Habsburga, którego serce jest do dziś w skarbcu przy nyskiej bazylice i ma na zawsze chronić mieszkańców przed diabelskimi mocami. Film w atrakcyjny artystyczny sposób łączy dokument z animacjami powstałymi z oryginalnych rycin, w tym z muzealnych zbiorów nyskich i czeskich.
"Janos Esterhazy. Niewymazana historia" (59 min)
Bardzo wzruszająca, burzliwa i tragiczna historia Janosa Esterhazego, hrabiego węgierskiego, syna Elżbiety Tarnowskiej, wnuka rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, wychowywanego w polskim domu i polskiej kulturze. Losy hrabiego, który po zmianie granic po traktacie w Trianon nagle został mieszkańcem Słowacji i wziął na swoje barki walkę o losy wszelkich mniejszości narodowych, a podczas wojny uratował wielu Polaków i polski majątek (zarówno dobra kultury, jak i finansowe polskich banków, które trafiły na Węgry), sam przemycał na Węgry w bagażniku swojego auta gen. Sosnkowskiego i w swoim domu prowadził narady wojenne kluczowych polskich polityków i wojskowych w czasie II wojny, nadawałyby się na spektakularny serial, obrazujący historię Europy Środkowej od końca I wojny do czasów reżimu komunizmu. Ścigany zarówno przez nazistów, jak i sowietów, ukrywał się przez kilkanaście miesięcy w piwnicy z beczkami z winem w jednej z bratysławskich karczm. Po wojnie za ujawnianie zbrodni stalinowskich, na czele z katyńską, został wywieziony na Łubiankę i w 1946 r. skazany na wiele lat łagrów i pracy w fabryce porcelany, która odebrała mu resztki zdrowia. Do 1957 r. przebywał w 11 więzieniach - także we Lwowie, potem w Czechosłowacji - od Pilzna po Leopoldov, zmarł w Mirovie, w najcięższym więzieniu dla więźniów politycznych, a jego prochów nie wydano rodzinie aż do 2017 r.! Historię życia Janosa znamy przede wszystkim z korespondencji listowej Marii z Janosem, na bazie której powstała część scenariusza filmu. Są w nim również sceny fabularyzowane z udziałem opolskich aktorów - Grażyny Misiorowskiej i Andrzeja Czernika.
